Ślub w Portugalii z Portugalczykiem – co musisz wiedzieć o jego organizacji

Rok 2020 był ciężki dla większości z nas pod wieloma względami. Niektórzy wykreślą go z pamięci i będą udawać, iż go przespali. Jednak dla mnie był to rok bardzo ważny, gdyż wzięłam ślub w Portugalii. Oficjalnie mogę powiedzieć, iż byłam coronanoiva, czyli koronawirusową Panną Młodą.

Na różnych grupach na Facebooku często pojawiają się pytania dotyczące organizacji ślubu między Portugalczykami i Polkami. Rzadziej między Portugalkami i Polakami, choć takie pary oczywiście też się zdarzają. Kiedy sama szukałam informacji na ten temat w 2019 roku nie znalazłam za wiele stron temu poświęconych. Dlatego też postanowiłam napisać artykuł przybliżajcy Wam cały proces, który czeka na narzeczonych. Znajdziecie w nim informacje o potrzebnych dokumentach, które należy złożyć w portugalskich urzędach. Niektóre z nich są analogiczne do dokumentacji niezbędnej do przedstawienia w Polsce.

• Wybór kraju, w którym ślub się odbędzie
• Wybór rodzaju ślubu
• Dokumenty potrzebne do zawarcia ślubu cywilnego w Portugalii
• Co warto mieć na uwadze idąc do Registo Civil?
• Ślub kościelny w Portugalii
• Lista dokumentów oraz opłaty w przypadku ślubu kościelnego
• Zarejestrowanie małżeństwa zawartego w Portugalii w Polsce

Wybór kraju, w którym ślub się odbędzie

Przed zabraniem się za organizację całego procesu należy wraz z partnerem/-ką podjąć decyzję o kraju zawarcia małżeństwa. Nie jest to decyzja łatwa do podjęcia. Należy bowiem od razu uwzględnić gości, którzy będą wspólnie z nami świętować to wydarzenie. Polskę i Portugalię dzieli sporo kilometrów. Stąd decyzja o podróży naszych gości z jednego państwa do drugiego może być dość ciężka do podjęcia. Mamy więc kilka rozwiązań tej sytuacji.

Pierwszym z nich jest wybranie jednego z dwóch państw na przeprowadzenie ceremonii i wesela. W tym wypadku należy oczywiście rozważyć w jaki sposób goście z jednego państwa przemieszczą się do drugiego. Do wyboru mamy samolot, samochód lub autokar. Poza tym, dochodzi również kwestia finansowa. Czy za ich bilet będziemy płacić my, zapraszający? Czy wręcz przeciwnie, to oni pokryją koszty tej podróży? Należy mieć również na uwadze zakwaterowanie naszych gości po przyjeździe. Zatrzymają się w hotelu? Czy może w domach u członków rodziny strony, w której kraju organizowane jest przyjęcie? Jeśli w hotelu, to znów pojawia się pytanie: kto pokryje koszty zakwaterowania?

Drugą opcją, na którą zdecydowaliśmy się z moim mężem, była organizacja dwóch przyjęć weselnych i dwóch ceremonii. Jednego w Polsce i drugiego w Portugalii. Według mnie jest to jedna z najlepszych opcji, jaka staje przed naszym wyborem. Przede wszystkim ze względu na wygodę zarówno dla nas jako organizatorów całego wydarzenia, jak i dla gości. Nie muszą się przemieszczać ponad 2 tysiące kilometrów, aby towarzyszyć nam w tym ważnym dniu. Nasz plan wydawał się bardzo satysfakcjonujący, ale wybuch pandemii go pokrzyżował.

Trzecim wariantem jest wybranie neutralnego kraju na organizację ślubu, gdzieś w połowie drogi. W ten sposób goście obu stron muszą się przemieścić i mają do pokonania zbliżoną liczbę kilometrów. W tym wypadku należy dobrze zapoznać się z regułami dotyczącymi zawierania ślubu przez obcokrajowców panującymi w danym kraju.

Zdjęcie wykonane przez Artesfera Fotografia & Video

Wybór rodzaju ślubu

Jeśli podjęliśmy wspólnie decyzję o państwie, w którym ślub zostanie zawarty, czeka na nas podjęcie decyzji o rodzaju ceremonii. Musimy zdecydować, czy chcemy wziąć ślub cywilny, kościelny, a może dwa w jednym, czyli konkordatowy? Od tego będzie uzależniona lista dokumentów, które będziemy musieli przedstawić w danej instytucji.

W moim przypadku podjęliśmy z narzeczonym decyzję, iż weźmiemy ślub kościelny. Zdecydowaliśmy się na opcję organizacji dwóch ceremonii. Ślub kościelny miał odbyć się w Portugalii, natomiast cywilny w Polsce. Aby móc zawrzeć ślub kościelny (jeśli nie jest on konkordatowy) należy okazać dokumenty z USC potwierdzające wcześniejsze zawarcie ślubu cywilnego. Dlatego też zdecydowaliśmy, iż ślub cywilny będzie miał miejsce w Polsce w maju w obecności polskiej rodziny i przyjaciół. Natomiast ceremonia kościelna zostanie zorganizowana we wrześniu tego samego roku w otoczeniu gości portugalskich.

Nikt nie przewidział jednak jak będzie wyglądał 2020 rok na świecie. W rezultacie majowy ślub cywilny się nie odbył. A we wrześniu zamiast wziąć ślub kościelny w Portugalii zawarliśmy konkordatowy. Czy było to idealne rozwiązanie? Nie, gdyż uważam, że moi goście ze strony polskiej zostali pokrzywdzeni. Nie mogli wziąć udziału w tak ważnym dla mnie dniu. Jednak było to najrozsądniejsze rozwiązanie w obliczu sytuacji pandemicznej na świecie.

Jak możecie się domyślić rok 2020 nie był łatwy dla narzeczonych, którzy wybrali go aby powiedzieć oficjalnie „tak”. W obu krajach prawie do ostatniego momentu nie było wiadomo, czy zaplanowana ceremonia się odbędzie. Wiele par było zmuszonych do kilkakrotnej zmiany terminów i odkładania tak ważnego momentu na inny czas. Branża ślubna w Portugalii ma zostać odmrożona w drugiej połowie kwietnia 2021. Mimo to, młodym dalej będzie towarzyszyć ogromna niepewność do ostatniej chwili. Moje polskie wesele również jeszcze się nie odbyło. Termin zmieniliśmy już 3 razy. Mam nadzieję, że jak mówi przysłowie, do trzech razy sztuka.

Zdjęcie wykonane przez Artesfera Fotografia & Video

Dokumenty potrzebne do zawarcia ślubu cywilnego w Portugalii

Lista dokumentów do przedstawienia nie jest bardzo długa. Natomiast sam proces może być kosztowny i powolny, w zależności od urzędnika, na którego trafimy. Ważność większości dokumentów wynosi 6 miesięcy od daty ich wydania.

W przypadku zawarcia ślubu w Portugalii (cywilnego lub konkordatowego) należy najpierw zgłosić się do Conservatória do Registo Civil. Jest to odpowiednik polskiego Urzędu Stanu Cywilnego. Aby rozpocząć proces małżeństwa niezbędne będzie okazanie następujących dokumentów:

• Odpis polskiego aktu urodzenia wydanego w formacie międzynarodowym (do uzyskania w polskim USC, koszt wydania to 22 zł)
• Zaświadczenie o zdolności do zawarcia związku małżeńskiego wydane przez polski USC (koszt 38 zł). Ponieważ ten dokument nie istnieje w formacie międzynarodowym mamy do wyboru dwie opcje. Pierwsza to tłumaczenie dokumentu u tłumacza (w Portugalii nie istnieje instytucja tłumacza przysięgłego). Druga to uzyskanie w USC w Polsce aneksu do dokumentu w postaci standardowego formularza wielojęzycznego. W tym przypadku prosimy o wydanie go w języku portugalskim. Koszt wydania aneksu wynosi 17 zł, więc na pewno dużo mniej niż tłumaczenie dokumentu.
• Kopia dokumentu tożsamości (może to być dowód osobisty lub paszport) oraz oryginał do wglądu
• Oświadczenie o wyborze prawa portugalskiego, które ma zostać zastosowane do małżeńskiego ustroju majątkowego (regime matrimonial) spisane u notariusza (koszt 123 €)
• Opłata administracyjna za przeprowadzenie procesu oraz wydanie aktu małżeństwa po ślubie (koszt 120 €)

Jeśli zdecydujemy się na ceremonię w plenerze, koszt przeprowadzenia tej uroczystości przez urzędnika wynosi 80 € + koszty transportu.

Co warto mieć na uwadze idąc do Registo Civil?

Takie dokumenty są wymagane w teorii, aby móc przeprowadzić cywilny proces zawarcia małżeństwa w Portugalii. Kiedy szukałam informacji dotyczących dokumentów potrzebnych do zawarcia ślubu w zeszłym roku, nie znalazłam pisemnej informacji o punkcie dotyczącym oświadczenia o wyborze prawa portugalskiego w czasie przeprowadzania procesu. Dowiedziałam się o tym dopiero podczas spotkania w RC. Dlatego od razu uprzedzam, że to dodatkowy wydatek. Prawdopodobnie nie bierze się go pod uwagę, gdyż nie jest on podany na stronie RC.

Jeśli chodzi o polskie zaświadczenie o zdolności do małżeństwa, które złożymy wraz z formularzem wielojęzycznym w języku portugalskim urzędnik w Registo Civil jest zobowiązany uznać go za ważny w procesie. Kto miał już przyjemność mieć do czynienia z urzędnikami państwowymi w Portugalii ten zapewne wie, iż panuje tu lekka… samowola. Bardzo często nie są oni dokształceni w najnowszych aktualizacjach prawa międzynarodowego. Rozporządzenie dotyczące standardowego formularza wielojęzycznego zostało uchwalone w Parlamencie Europejskim w 2016 roku. Chodzi o dokument Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1191. Znajdziemy w nim zapis w punkcie 21:

Stąd w razie braku wiedzy urzędnika warto powołać się właśnie na te przepisy. Na końcu artykułu znajdziecie odnośniki do całości rozporządzenia w językach polskim oraz portugalskim.

Abym mogła uzyskać w polskim USC zaświadczenie o mojej zdolności do zawarcia związku małżeńskiego należało okazać przynajmniej odpis aktu urodzenia przyszłego małżonka wydany w formacie międzynarodowym (koszt 20 €).

Ślub kościelny w Portugalii

W przypadku ślubu konkordatowego sytuacja nie będzie skomplikowana. Najlepiej udać się do proboszcza parafii, w której chcemy przeprowadzić ceremonię z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem, w celu zarezerwowania terminu. Podczas takiego spotkania spisane zostają dane przyszłych małżonków. Jeżeli parafia, w której odbędzie się ceremonia, nie jest związana z żadnym z małżonków, wtedy proboszcz zadba o uzyskanie dokumentów dotyczących portugalskiej strony z parafii, do której kiedyś należała.

Warto również podkreślić, że nawet jeżeli któryś z małżonków nie przystąpił do sakramentu bierzmowania, nie stanowi to żadnego problemu. Ślub zostanie udzielony. Również brak sakramentu chrztu u jednego z małżonków nie stanowi podstawy do nieudzielenia sakramentu małżeństwa. O tych przypadkach w kościele w Polsce się nie mówi. Niektórzy księża grożą, że gdy nie przystąpimy do bierzmowania, to nie będziemy mogli wziąć ślubu kościelnego. W Portugalii nie stanowi to problemu. Wystarczy się odpowiednio doinformować na ten temat.

Proboszcz w parafii, w której zawarliśmy ceremonię, przeprowadził tylko proces administracyjny. Na miesiąc przed odbył się z nim krótki wywiad. Dodam, iż w portugalskim kościele nie jest konieczne okazanie dokumentów z poradni rodzinnej, wygłoszenie zapowiedzi przedślubnych czy okazanie dzienniczka uczestnictwa w spotkaniach duchowych bądź przystąpienia do spowiedzi. Wszystko jest pozostawione woli narzeczonych.

Istnieje także możliwość, aby sakramentu ślubu udzielił ksiądz posługujący w innej parafii. Tak było w moim przypadku. Poprosiliśmy z narzeczonym znajomego portugalskiego księdza, który z przyjemnością zgodził się udzielić nam ślubu. Proboszcz nie robił żadnych problemów. Sama ceremonia była wspaniała, każdy z naszych portugalskich gości był zachwycony, bo nigdy dotąd nie uczestniczyli w takim ślubie.

Pary polsko-portugalskie, które poszukują dwujęzycznego księdza, mogą spróbować skontaktować się z działającym w Portugalii księdzem Janem Piotrem. Znajdziecie go na Facebooku. Na co dzień mieszka w Febres niedaleko Aveiro. Co prawda nigdy nie poznałam księdza Jana osobiście. Natomiast z wypowiedzi innych Polaków mieszkających w Portugalii wynika, iż jest osobą bardzo przystępną.

Zdjęcie wykonane przez Artesfera Fotografia & Video

Lista dokumentów oraz opłaty w przypadku ślubu kościelnego

Na kilka miesięcy przed ślubem w kancelarii parafialnej należy przedstawić następujące dokumenty:

• Certificado para Casamento wydany przez Registo Civil, który ma ważność 6 miesięcy od daty wydania. W ciągu tego czasu należy przeprowadzić ceremonię ślubną w kościele. Gdybyście wzięli wcześniej ślub cywilny i chcieli wziąć kościelny, należy przedstawić odpis aktu małżeństwa.
• Zaświadczenie o przyjęciu sakramentu chrztu poświadczone przez diecezję, w której został wydany. Najlepiej poprosić księdza w Polsce o wydanie dokumentu w dwóch językach: polskim i łacińskim. Wtedy nie potrzeba tłumaczyć dokumentu i zostanie uznany w parafii portugalskiej. Nie wystarczy pieczątka z samej parafii, na dokumencie powinna się znaleźć również pieczątka z diecezji.
• Kserokopia dokumentu tożsamości każdego ze świadków, którzy będą uczestniczyć w ceremonii wraz ze zgodą na przetwarzanie danych osobowych w celu przeprowadzenia procesu małżeństwa (dostarczone na około miesiąc przed ślubem). W przypadku portugalskich ślubów można mieć więcej niż 2 świadków, najczęściej są to 4 osoby.
• Opcjonalnie: zaświadczenie o odbytych naukach przedmałżeńskich (mile widziane, aczkolwiek dobrowolne). W Portugalii można odbyć bezpłatny kurs CPM Curso de Preparação para o Matrimónio.

W przypadku ceremonii ślubnej w kościele należy uwzględnić opłatę za wynajem świątyni na czas wydarzenia. Są to tak zwane koszty sprawowania Liturgii (Celebração Litúrgica).  Jeśli udamy się do „zwykłego” kościoła, wtedy taka opłata wynosi 25 €. W przypadku ślubu w katedrze, seminarium lub sanktuarium, za sam wynajem świątyni zapłacimy przynajmniej 120 €. Warto mieć tę informację na uwadze już od samego początku. Do tego dochodzi opłata za proces administracyjny, więc w zależności od parafii koszty będą różne. Należy się jednak liczyć z wydatkami około 120-150 €.

Zdjęcie wykonane przez Artesfera Fotografia & Video

Zarejestrowanie małżeństwa zawartego w Portugalii w Polsce

Po zawarciu związku małżeńskiego poza granicami kraju należy dokonać jego transkrypcji, czyli umiejscowienia. Możemy to zrobić sami w USC w Polsce lub za pośrednictwem Konsulatu RP w Lizbonie. Ja zdecydowałam się na drugą opcję.

Proces umiejscowienia aktu małżeństwa w polskim USC przez Konsulat kosztuje 50 €. Należy dostarczyć do Konsulatu następujące dokumenty:

• Portugalski akt małżeństwa (Certidão de Casamento) wydany przez Registo Civil
• Tłumaczenie przysięgłe portugalskiego aktu małżeństwa na język polski (podobno istnieje możliwość uzyskania Certidão de Casamento w formacie międzynarodowym z RC. Mnie w dobie pandemii nie udało się tego załatwić. Cudem jest, gdy dodzwonimy się do nich). Listę tłumaczy przysięgłych można znaleźć TUTAJ, istnieje również opcja przetłumaczenia dokumentu przez Konsula za dodatkową opłatą.
• Wniosek o umiejscowienie portugalskiego aktu małżeństwa w polskim USC do pobrania na stronie Konsulatu. Najlepiej złożyć go w imieniu obu małżonków.
• Opcjonalnie: odpis aktu urodzenia małżonka w formacie międzynarodowym (koszt 20 €). Informacja ta nie pojawia się na stronie Konsulatu. Jednak w rozmowie z jednym z pracowników Konsulatu polecono mi, aby również złożyć ten dokument.

Ze względu na sytuację pandemiczną zdecydowałam się dostarczenie dokumentów drogą korespondencyjną do Lizbony. Cały proces od momentu wysłania dokumentów do momentu otrzymania polskiego aktu małżeństwa trwał około 4 miesiące.

Jeśli zmieniły się Wasze dane osobowe po zawarciu związku małżeńskiego macie obowiązek wymiany wszystkich dokumentów (dowodu osobistego, paszportu, prawa jazdy). Po  umiejscowienia aktu małżeństwa w polskim Rejestrze Stanu Cywilnego wszystkie dokumenty, w których pojawia się numer PESEL zostają unieważnione po 4 miesiącach.

---

Mam nadzieję, że powyższy artykuł będzie przydatny narzeczonym. Gdybym wiedziała o całej procedurze od początku, mogłabym lepiej skalkulować koszty administracyjne procesu.

Oczywiście można skorzystać z pomocy Konsulatu zarówno w Polsce jak i w Lizbonie, aby załatwić większość z przedstawionych wyżej dokumentów. Ja zdecydowałam się na załatwienie większości sama, dlatego chciałam przybliżyć Wam ten proces. Ceny dokumentów podane w artykule odnoszą się do opłat stosowanych w 2020 roku.

Na koniec zostawiam Wam słowniczek, który może się przydać w trakcie załatwiania spraw.

Jeśli spodobał Ci się ten artykuł zapraszam do odwiedzenia mojego wpisu na temat historii miłosnych, które rozegrały się w Porto!

Źródła:

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1191, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=CELEX:32016R1191&from=PL

Regulamento (UE) 2016/1191 do Parlamento Europeu e do Conselho 2016/1191, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PT/TXT/HTML/?uri=CELEX:32016R1191&from=PL

Zysek Karolina (2020), Ślub kościelny – nowe zasady, https://www.targislubne.pl/sn/nowe-zasady-dla-osob-chcacych-wziac-slub-koscielny

Konsulat RP w Lizbonie, Lista spraw dotyczących stanu cywilnego, https://www.gov.pl/web/portugalia/sprawy-stanu-cywilnego

Instituto dos Registos e do Notariado, Casar em Portugal com cidadãos estrangeiros, https://www.irn.mj.pt/IRN/sections/irn/a_registral/registo-civil/docs-do-civil/casar-em-portugal-com-ou/

Centros de Preparação para o Matrimónio, http://cpm-portugal.pt/WP/